จากพนักงานสู่เมนเทอร์: 3 เส้นทางสร้างอาชีพที่ยั่งยืนด้วยการแบ่งปันประสบการณ์

3 เส้นทางตัวอย่างของคนทำงานที่เริ่มเป็นเมนเทอร์ สิ่งที่ได้กลับมา วิธีออกแบบ session แรก และข้อผิดพลาดที่ควรเลี่ยงก่อนเริ่มแบ่งปันประสบการณ์

มีน้องในทีมมาถามคุณเรื่องเดิมเป็นครั้งที่สาม: จะย้ายสายดีไหม จะต่อรองเงินเดือนยังไง portfolio ควรมีอะไร ทุกครั้งที่ตอบ คุณรู้สึกว่าประสบการณ์หลายปีที่ผ่านมามีค่ากับคนอื่นมากกว่าที่คิด นี่คือจุดเริ่มต้นของคนจำนวนมากที่ก้าวจาก พนักงานที่เก่งงาน สู่เมนเทอร์ที่ช่วยให้คนอื่นเก่งขึ้น

เมนเทอร์คืออะไร ต่างจากโค้ชหรือที่ปรึกษายังไง

เมนเทอร์คือคนที่มีประสบการณ์ในสายงาน แล้วแบ่งปันมุมมอง บทเรียน และทางเลือกให้คนที่อยู่ก่อนหน้าบนเส้นทางเดียวกัน ต่างจากโค้ชที่เน้นตั้งคำถามให้คิดเอง และต่างจากที่ปรึกษาที่ลงมือแก้ปัญหาให้ เมนเทอร์ที่ดีมักผสมทั้งสองแบบ: เล่าว่าตัวเองเคยเจออะไร และช่วยให้อีกฝ่ายตัดสินใจเองได้ดีขึ้น

3 เส้นทางตัวอย่างสู่การเป็นเมนเทอร์

ตัวละครทั้งสามด้านล่างเป็น ตัวอย่างสมมติ ที่เรียบเรียงจากรูปแบบที่พบบ่อยในคนทำงานที่เริ่มเป็นเมนเทอร์ ไม่ใช่บุคคลจริง

เส้นทางที่ 1: UX Designer ที่อยากช่วยคนไม่ต้องลองผิดลองถูก

สมมติว่ามิ้นท์ทำงาน UX มาหลายปี เธอจำได้ว่าตอนเริ่มต้นเสียเวลาไปมากกับ portfolio ที่โชว์ภาพสวยแต่ไม่เล่ากระบวนการคิด เมื่อเริ่มเป็นเมนเทอร์ เธอโฟกัสเรื่องเดียวที่ถนัดที่สุด คือการรีวิว portfolio สิ่งที่ได้กลับมาไม่ใช่แค่รายได้เสริม แต่คือความสุขเมื่อเห็นคนที่เคยช่วยได้งานแรก และมุมมองใหม่จากคนรุ่นใหม่ที่ทำให้งานของเธอเองดีขึ้น

เส้นทางที่ 2: Developer ที่ได้จัดระเบียบความรู้ของตัวเอง

สมมติว่าบอสเป็น backend developer มาสิบปี เขาพบว่าการอธิบายเรื่อง system design ให้คนอื่นเข้าใจ บังคับให้เขาต้องเรียบเรียงความรู้ที่เคยอยู่ในหัวแบบกระจัดกระจาย ผลพลอยได้คือเขาอธิบายเรื่องยากได้ดีขึ้นในที่ทำงาน และเริ่มเขียนบทความเทคนิค คำถามที่เมนทีมาถามบ่อยที่สุดไม่ใช่เรื่องโค้ด แต่คือจะโตต่อทางสาย technical หรือ management ซึ่งเป็นเรื่องที่ประสบการณ์จริงช่วยได้มาก

เส้นทางที่ 3: HR ที่เห็นว่าคนต้องการมุมมองจากอีกฝั่งโต๊ะ

สมมติว่าแพรทำงาน HR มายาวนาน เธอสังเกตว่าคนหางานจำนวนมากไม่รู้ว่า HR มองหาอะไรใน resume หรือคิดอะไรระหว่างสัมภาษณ์ เมื่อเป็นเมนเทอร์ เธอช่วยเรื่อง resume การเตรียมสัมภาษณ์ และการคุยเรื่องเงินเดือน จุดแข็งของเธอคือมุมมองจากฝั่งคนตัดสินใจ ซึ่งหาอ่านจากอินเทอร์เน็ตได้ยาก

สิ่งที่เมนเทอร์ได้กลับมา

• เข้าใจงานตัวเองลึกขึ้น: การสอนบังคับให้คุณอธิบายสิ่งที่เคยทำโดยสัญชาตญาณ
• ทักษะการสื่อสารและ leadership: ฝึกฟัง ตั้งคำถาม และให้ feedback ที่ใช้ได้จริง
• เครือข่ายใหม่: รู้จักคนจากหลายบริษัทและหลายอุตสาหกรรม
• รายได้เสริมที่ยืดหยุ่น: บนแพลตฟอร์มอย่าง Plants.work เมนเทอร์กำหนดเวลาและเรื่องที่ถนัดได้เอง

ออกแบบ Session แรกยังไง

1. ห้านาทีแรก: ถามว่าวันนี้อยากได้อะไรกลับไป ให้ตอบเป็นประโยคเดียว
2. ช่วงกลาง: ฟังสถานการณ์ แล้วเล่าประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องจริง ไม่ใช่สอนทุกเรื่องที่รู้
3. สิบนาทีสุดท้าย: สรุป action สองถึงสามข้อที่เมนทีทำได้ภายในสัปดาห์นี้
4. หลังจบ: ส่งข้อความสรุปสั้นๆ เพื่อให้เมนทีกลับมาอ่านได้

ข้อผิดพลาดที่เมนเทอร์มือใหม่ทำบ่อย

• พูดมากกว่าฟัง: เมนทีต้องการคำตอบสำหรับสถานการณ์ของเขา ไม่ใช่ชีวประวัติของคุณ
• ตัดสินใจแทน: ให้ทางเลือกและเหตุผล แต่ให้เขาเลือกเอง
• รับทุกหัวข้อ: เลือกสองถึงสามเรื่องที่ถนัดจริงจะให้คุณค่าได้มากกว่า
• แชร์ข้อมูลบริษัทเดิม: ระวังเรื่องข้อมูลลับของนายจ้างและข้อมูลส่วนบุคคลของคนอื่น

ประสบการณ์ที่เก็บไว้คนเดียวมีค่าแค่กับคุณ ประสบการณ์ที่แบ่งปันจะเติบโตในคนอื่นต่อ

เริ่มต้นยังไง

1. เขียนสามเรื่องที่คนมาถามคุณบ่อยที่สุดในที่ทำงาน นั่นคือหัวข้อแรกของคุณ
2. เขียนประวัติสั้นที่บอกว่าคุณช่วยใครเรื่องอะไรได้ ไม่ใช่แค่ตำแหน่ง
3. ลองให้คำปรึกษาคนรู้จักสองถึงสามคนก่อน เพื่อปรับรูปแบบ session
4. ดูหน้า Mentors บน Plants.work ว่าเมนเทอร์คนอื่นนำเสนอตัวเองยังไง
5. ขอ feedback หลังทุก session แล้วปรับต่อเนื่อง
6. เมื่อพร้อม สมัครเป็นเมนเทอร์ได้ที่ หน้าสมัคร Mentor ของ Plants.work

ถ้าคุณอยู่ฝั่งที่กำลังหาคนช่วยแนะนำ อ่าน วิธีหาและใช้เมนเทอร์ให้ได้ประโยชน์ แล้ว นัดคุยกับ Mentor บน Plants.work หรือเริ่มจากถามคำถามแรกกับ AI Career Assistant ก่อนก็ได้