Growth Mindset: วิธีคิดที่ช่วยให้คุณเติบโตในการทำงาน

Growth Mindset คืออะไร ต่างจาก Fixed Mindset ยังไงในที่ทำงาน พร้อม 6 วิธีฝึก ประโยคเปลี่ยนมุมคิด และข้อควรระวังที่คนมักเข้าใจผิด

สองคนได้ feedback เดียวกันว่า “รายงานนี้ยังวิเคราะห์ข้อมูลไม่ลึกพอ” คนแรกคิดว่า “เราไม่ใช่สาย data อยู่แล้ว” แล้วพยายามเลี่ยงงานแบบนี้ คนที่สองคิดว่า “ตอนนี้เรายังทำไม่เป็น ต้องเรียนอะไรเพิ่ม” แล้วไปถามคนที่ทำเก่ง ผ่านไปหนึ่งปี สองคนนี้มีทักษะต่างกันมาก ความต่างไม่ได้เริ่มจากความฉลาด แต่เริ่มจาก วิธีคิดต่อความสามารถของตัวเอง

Growth Mindset คืออะไร

Carol Dweck นักจิตวิทยาจาก Stanford University อธิบายว่าคนมีความเชื่อเกี่ยวกับความสามารถอยู่สองแบบ:

• Fixed Mindset: เชื่อว่าความสามารถถูกกำหนดมาแล้ว “ฉันเก่งหรือไม่เก่งเรื่องนี้ มันเป็นแบบนี้แหละ” ความล้มเหลวจึงเหมือนคำตัดสินว่าตัวเองไม่ดีพอ
• Growth Mindset: เชื่อว่าความสามารถพัฒนาได้ด้วยความพยายาม กลยุทธ์ที่ถูก และความช่วยเหลือจากคนอื่น “ฉันยังไม่เก่ง แต่เรียนรู้ได้”

ในทอล์ก The Power of Yet ที่ TEDxNorrköping Dweck ยกตัวอย่างโรงเรียนในชิคาโกที่ให้เกรด “Not Yet” แทนการสอบตก เพื่อให้นักเรียนมองว่าตัวเองยังอยู่บนเส้นทางการเรียนรู้ แนวคิดนี้ใช้กับคนทำงานได้ตรงๆ

Fixed vs Growth ในชีวิตการทำงาน

• Fixed: “ฉันไม่ถนัดเรื่อง data” ➜ Growth: “ฉันยังไม่เก่ง data เริ่มจาก Excel พื้นฐานก่อน”
• Fixed: “AI มาแย่งงาน ฉันจบแล้ว” ➜ Growth: “งานฉันส่วนไหนที่ AI ช่วยได้ และส่วนไหนที่ยังต้องใช้คน” ดู AI จะแย่งงานไหม
• Fixed: “โดนติ = ฉันไม่ดี” ➜ Growth: “feedback บอกว่าต้องปรับตรงไหน” ดู Giving Feedback
• Fixed: “เพื่อนได้โปรโมต = ฉันแพ้” ➜ Growth: “เขาทำอะไรที่ฉันเรียนได้บ้าง”

6 วิธีฝึก Growth Mindset

1. เติมคำว่า “ยัง”: เปลี่ยน “ฉันทำไม่ได้” เป็น “ฉันยังทำไม่ได้” คำเดียวเปลี่ยนจากคำตัดสินเป็นจุดเริ่มต้น
2. ชมวิธีการ ไม่ใช่แค่ผลลัพธ์: ทั้งกับตัวเองและทีม เช่น “วิธีที่คุณแยกปัญหาเป็นส่วนๆ ช่วยได้มาก” แทน “คุณเก่งจัง”
3. มองความล้มเหลวเป็นข้อมูล: หลังงานพลาด เขียนสามบรรทัด: อะไรไม่ได้ผล ทำไม ครั้งหน้าจะลองอะไร
4. เรียนจากคนที่เก่งกว่า: แทนที่จะเทียบแล้วท้อ ขอให้เขาเล่าวิธีทำงานสัก 15 นาที คนส่วนใหญ่ยินดีเล่าถ้าถามอย่างจริงใจ
5. ท้าทายตัวเองทีละนิด: เลือกงานที่ยากกว่าปกติเล็กน้อยทุกสัปดาห์ ยากพอให้ต้องเรียน แต่ไม่ยากจนหมดกำลังใจ
6. วางแผนการเรียนให้เป็นรูปธรรม: “จะเก่งขึ้น” ไม่ใช่แผน “เรียนคอร์ส Excel วันอังคารกับพฤหัส คืนละ 30 นาที” คือแผน หาคอร์สจากพาร์ทเนอร์ได้ที่ Plants.work Learn

ข้อควรระวัง: สิ่งที่คนมักเข้าใจผิด

• Growth Mindset ไม่ใช่การคิดบวกอย่างเดียว: พยายามหนักด้วยวิธีเดิมที่ไม่ได้ผล ไม่ได้ทำให้เก่งขึ้น ต้องเปลี่ยนกลยุทธ์และหาคนช่วยด้วย
• ไม่ได้แปลว่าทุกคนเก่งได้ทุกเรื่องเท่ากัน: แต่แปลว่าทุกคนพัฒนาจากจุดที่ยืนอยู่ได้
• ไม่มีใครเป็น Growth 100%: ทุกคนมีเรื่องที่ทำให้กลับไปคิดแบบ Fixed เช่น ตอนโดนวิจารณ์ต่อหน้าคนอื่น การรู้ตัวว่าตัวเองกำลังคิดแบบไหนคือก้าวแรก
• ไม่ใช่ข้ออ้างให้ทนกับสภาพแวดล้อมที่แย่: ถ้างานไม่ให้โอกาสเรียนรู้เลย การเปลี่ยนที่ก็เป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผล

คำว่า “ยัง” แค่คำเดียว เปลี่ยนความล้มเหลวจากจุดจบให้เป็นจุดเริ่ม

เริ่มต้นยังไง

1. สังเกตตัวเองหนึ่งสัปดาห์ว่าพูดหรือคิดประโยคแบบ Fixed กี่ครั้ง และเรื่องอะไร
2. เลือกทักษะหนึ่งอย่างที่เคยบอกว่า “ไม่ถนัด” แล้วตั้งเป้าเล็กๆ ใน 30 วัน
3. ขอ feedback จากหัวหน้าหรือเพื่อนร่วมงานหนึ่งเรื่อง แล้วถามต่อว่า “ถ้าเป็นคุณจะปรับยังไง”
4. จดบันทึกสิ่งที่เรียนรู้จากความผิดพลาดทุกสัปดาห์
5. อยากรู้ว่าควรพัฒนาทักษะไหนต่อ ลองทำ career quiz หรือปรึกษา AI Career Assistant

Growth Mindset จับคู่ได้ดีกับอีกทักษะหนึ่งที่นายจ้างมองหา อ่านต่อเรื่อง Adaptability และ Soft Skills ที่สำคัญ ถ้าอยากเรียนรู้จากคนที่เคยเติบโตผ่านความผิดพลาดมาแล้ว ลองคุยกับ Mentor บน Plants.work